 Киім – адам денесін ауа
райының, қоршаған ортаның зиянды әсерінен қорғайтын бұйым. Олардың бәрі де
адамдардың ақыл-ойы мен эстетикалық талғамының, еңбегінің жемісі. Адамзат
полеолит-тас дәуірінде-ақ тігіссіз байланатын лыпа киімдерді пайдаланып, сүйек
ине, сүйек бізді қолдана отырып тері және тоқыма киім-кешек жасауды үйренген.
Ал енді неолит дәуірінен бастап өру, иіру, тоқу кәсібі өмірге келіп, иықтан,
мықыннан киілетін киім түрлері пайда болды. Қазақтардың қазіргі киімдерінің көбісі
сақ дәуірінен бастау алады. ХХ ғасырдың жиырмасыншы жылдары Ойыл мен Сағыз
бойын мекендеген қазақтардың киім-кешегін палеоэтнологиялық деректермен
салыстыра зерттеген С.И.Руденко, тіпті күпінің қазаққа, оның ата-бабасына кем
дегенде екі мың жыл бұрын белгілі болған киім үлгісі екенін дәлелдеп берді.
Негізінен, қазақ киімдерін кеңінен зерттеу Қазан революциясынан кейін ғана
қолға алынды.
Киімнің негізгі түрлері
Қазақтың ұлттық киімдері негізінен мынандай түр-ге бөлінеді: іштік
киімдер, сыртқы (өң) киімдер, сулық киімдер, ерлердің бас киімдері, әйелдердің
бас киімдері, аяқ киімдер. Бұларға мынандай киімдер жатады:
Іштік киімдер
Бешпент, дамбал, жейде (көйлек), қамзол, күрте, (желетке), шалбар.
Сыртқы (өң) киімдер Жадағай шапан, жарғақ, күпі, сырмалы шапан, тай-жақы, тон,
шапан, шидем, ішік, қолқап.
Сулық киімдер
Аба, кебенек, кенеп, сырт-тық, шекпен.
Ерлердің бас киімдері
Башлық, бөрік, далбай, жалбағай, жекей тымақ, күл- пара, қалпақ,
құлақшын, ма-лақай, мұрақ, тақия, тымақ, шалма.
Әйелдердің бас киімдері
Бергек, бөрік, жаулық, желек, кимешек, күндік, ора- мал, қарқара,
сәукеле, та-қия, шәлі.
Аяқ киімдер
Кебіс, көк етік, мәсі, мық- шима, саптама етік, шоң-қайма.
Толық нұсқасын ЖҮКТЕУ!!!
|
